کرمانشاه شهر من

روشهای ایجاد انگیزه در دانش آموزان برای مطالعه درس تاریخ به منظور تقویت حس ملی مذهبی آنان

بسمه تعالی

 

روشهای ایجاد انگیزه در دانش آموزان برای مطالعه درس تاریخ به منظور تقویت حس ملی مذهبی آنان                                                                                                      

 

تاریخ یکی از بهترین و مهمترین منابع تعلیم و تربیت است.نظام تربیتی کشورها بر درونی شدن ارزشهای انسانی از قبیل عدالت طلبی-میهن دوستی-سخت کوشی-علم آموزی و درست کرداری تاکید دارند.مطالعه منابع تاریخی نظیر سفر نامه ها –خاطرات-زندگی نامه ها-کتابهای مقدس و.......هر کدام حاوی نکته هائی از سجایای والای انسانی هستند که موجب بهره مندی فرا گیران  از اندرزهای اخلاقی میگردند{این منابع به دلیل ارتباط مستقیم و موثری که با زندگی واقعی و شخصیت های حقیقی دارندآموزه های عملی را عرضه میکنند و به دلیل باور پذیری اثر یخشی بیشتری در انتقال صفات انسانی دارند}آشنایی با گذشته پر افتخار احساس مباهات و تمایل به پیشرفت را در دل نو جوانان و جوانان بیدار میکند و به ایشان انگیزه و اعتماد به نفس میبخشد از طرفی تاریخ به آنان یاد –

آوری میکند که ساختار قدرت همواره  در تغییر است.                                                                          

یکی از اهداف آموزشی درس تاریخ علاقمند کردن دانش آموزان به هویت ملی و تاریخی و دینی میباشد لذا برای رسیدن به این منظور باید از روشهای مناسب تدریس استفاده کرد.هر معلمی باید با شیوه های مختلف تدریس آشنا باشد و بداند که از این شیوه ها در چه موقعیتی استفاده شود.یک معلم موفق باید همواره از خود بپرسد که چگونه تدریس کنم تا موضوع درس برای دانش آموزان جذاب باشد.معلم توانا معلمی است که انگیزه های دانش آموزان را که عالی ترین شاهراه یاد گیری است را تقویت نماید.                                                                           

آموزش به میزان یاد گیری تعیین میشود که معلم و دانش آموز باید چگونه و چقدر فعالیت کنند.در حقیقت عدم ایجاد انگیزش موجب فقر در یاد گیری خواهد شد.اگر معلم در کلاس درس مطالب درسی را با روش های مناسب و توام با احترام اعمال کند انگیزش یاد گیری در دانش آموزان تقویت خواهد شد.                                                

ابزارهائی که دانش آموزان را به خواندن تاریخ و آشنائی و تقویت هویت ملی و مذهبی ترغیب مینمایند عبارتند از:

1-استفاده از ابزار های کمک آموزشی مثل نقشه های تاریخی میتواند گذشته های پر افتخار هر کشوری را  بصورت بصری در معرض دیدگان دانش آموزان قرار داده و احساس افتخار و مباهات به گذشتگان  را در میان آنها زنده نماید.                                                                                                                            

2- نقل حکایات یا نکات و ظرائف تاریخی{مطالب خارج از کتاب}که میتواند زمینه لازم را برای علاقمند کردن دانش آموزان به تاریخ را فراهم آورد.                                                                                           

مثال:آدرس سایتهای تاریخی مانند                                                                                                  

www.iranians history on this day.com

www.iran tarikh.com

www.history3group.blogfa.com

3-آشنائی با مشاهیر و بزرگان کشور که ضمن ایجاد انگیزه درس میهن پرستی هم به نسل جوان کشور بدهد.  

1-آریو برزن:                                                                                                                         

وی سردار شجاع ایرانی بود که بنا به گفته مورخین تنها دفاع صحیح و مرتبی که در مقابل حمله اسکندر در ایران بعمل آمد از سوی وی بود. او با بیست و پنج هزار تن از سپاهیانش در تنگه {تک آب} که در کهکیلویه فعلی قرار دارد منتظر اسکندر مقدونی بود.که هنگام رسیدن اسکندر سنگها را از بالای کوه میغلطانیدند و قشون یونانی را در زیر آن خرد میکردند .و چون در نبرد سپاهیان اسکندر حریف آنان نشدند با کمک چوپانی از اهالی لیکیه که به دست اسکندر در این حوالی اسیر شده بود از بیراهه حرکت کرد و پشت سر ایرانیها قرار گرفت و از دو سو سپاه ایران را محاصره کردند.آریو برزن به سپاه مقدونی زد عده ای را کشته ولی در نهایت آنقدر با دشمن جنگید تا کشته شد.                                                                                                                           

    2-شاه عباس                                                                                                                           

شاه عباس سلطانی باهوش-مدبر-جسور-قدرت جو و بیرحم بود.با کمک این صفات نیک و بد در مدت کوتاهی مدعیان قدرت و سران صاحب نفوذ قزلباش را در آغاز سلطنت از سر راه بر داشت و چنانچه آرزوی ایرانیان بود دست ترکان عثمانی را از طمع به خاک ایران کوتاه کرد.                                                                    

استقلال سیاسی و وحدت ملی ایران پس از انقراض دولت ساسانی در حقیقت به همت این پادشاه بزرگ تجدید شد و دولت ایران به راهنمائی عقل و تدبیر او در سیاست داخلی و خارجی راه تازه ای در پیش گرفت که مایه قدرت و سر بلندی آن در سراسر جهان شد.امنیت ایران و آسایش عموم مردم در زمان او کم نظیر بوده است. روابط سیاسی و تجاری ایران با کشور های اروپا و آسیا در حقیقت در زمان او آغاز گردید.از مهمترین اقدامات وی اینبود که عثمانی در زمان وی وجود و حقیقت ایران را پذیرفت و با شکست هائی که خورد برای مدت زیادی فکر دستیابی به ایران را از سر باز نمود.                                                                                       

3- امیر کبیر      

میزا تقی خان امیر کبیر که در هوش نابغه ای بود هیچ نویسنده خودی و بیگانه ای نیست که در باره او چیزی نوشته باشد و از زیرکی فوق العاده و ذهن فرهیخته او سخنی نگفته باشد.                                            

وی پشتکاری شکفت آور داشت.واتسون منشی سفارت انگلیس مینویسد:امیر نظام به همان پرکار بود که غیرت مسئولیت داشت.روزها و هفته ها میگذشت که از بام تا شام کار میکرد و نصیب خود را آن وظیفه مقدس میدانست و دشواریها و نیرنگها نیز او را از کار سست و دلسرد نمیساخت.به شرحی که ویلیامز نماینده انگلیس در کنفرانس ارزنه الروم نگاشته:امیرکبیر در آنجا سخت بیمار گشت و چون نمایندگان روس و انگلیس به احوالپرسی او رفتند در بستر بیماری با چهره ای رنگ پریده و بدنی فرسوده مشغول مطالعه و تهیه طرح عهد نامه ایران و عثمانی است. در همان حال با ماموران دو دولت به گفتگو و تحلیل مواد پیمان پرداخت.این حس مسئولیت برای ما سخت تاثیر انگیز بود و چنین غیرتی در خور احترام است.                                                                       

نویسنده صدر التواریخ که زیر نظر اعتماد السلطنه این کتاب را پرداخته می گوید:این وزیر هم در وزارت مثت نادر شاه بود هم مثل نادر عزم ثابت و اصالت رای داشته است.                                                             

درستی و راست کرداری از مظاهر دیگر استحکام اخلاقی اوست.از این نظر فساد نا پذیر بود.                   

جنبه دیگر خوی استوار امیر کبیر اینکه به گفته و نوشته خویش اعتبار می نهاد-دلیر و جسور بود-رفتاری متین و سنگین داشت- را به مناعت طبع میشناختندکه از مظاهر غرور نفسانی اش بود و تن به خواری نمیداد .        

از اقدامات وی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:                                                                             

1-بر قراری امنیت داخلی                                                                                                        

2-اصلاحات سیاسی و اجتماعی در زمینه های مالیه و خزانه-نظام و بحریه-دیوان عدالت و قوانین شرع و عرف-اخلاق و کردار مدنی                                                                                                              

3-مقدمات تاسیس دار الفنون- ایجاد روز نامه- ترجمه و نشر کتاب                                                       

4-حمایت از اقتصاد ملی-صنعت جدید و کشاورزی                                                                          

5-سیاست خارجی-مقابله با نفوذ دولتهای بیگانه                                                                                

امیر کبیر که پایه گذار اندیشه ترقی در ایران بشمار میرود در مدت 3 سال زمام داری خود یک سیاست مستقل و ملی در پیش گرفته و تا حد امکان با توقعات بیگانگان و دخالت در امور داخلی ایران مبارزه میکرد.             

امیر کبیر شخصا سیاست خارجی کشور را اداره میکرد و برای اینکه از دخالت سفرای بیگانه در امور داخلی ایران جلو گیری کرده و بتواند مستقیما با دول خارجی تماس داشته باشد تصمیم گرفت در پایتختهای دول معظم آن زمان سفارت دایر نماید.                                                                                                               

اقدامات امیر کبیر چون خاری در چشم دشمنان و مخالفینش بود و اقدامات آنان برای عزل وی سر انجام در محرم 1268 نتیجه داد و امیر کبیر از صدارت عزل گشت ولی این آخر کار نبود و فتنه های دشمنان وی با حکم ناصر – الدین شاه مبنی بر قتل امیر کبیر خاتمه یافت.                                                                                   

جنایت بزرگ تاریخ روز جمعه 17 ربیع الاول 1268 در حمام فین کاشان صورت گرفت.و بدین ترتیب مردی بزرگ از صحنه تاریخ ایران کنار گذاشته شد.                                                                                

4-دکتر محمد مصدق                                                                                                                

مصدق رهبری فرهمند بود که در سالهای نخست دهه 1950 با رویارویی با نظام فاسد سیاسی و استبدادی ایران و افشای استثمار اقتصادی انگلیس یک نهضت ناسیونالیستی را به حرکت در آورد.وی با تاکید بر ارزشهای مشروطیت و با تاکید بر نوعی ناسیونالیسم دموکراتیک به مخالفت با رژیم خود کامه پهلوی پرداخت.نهضت مصدق در مرحله ای از نا رضائی روز افزون سیاسی به نقطه اوج خود رسید.ایرانیان نفرت خود را از نوع حکومت نشان داده خواستار خاتمه دادن به سلطه اقتصادی بریتانیا بر منابع کشورشان بودند.                     

دکتر مصدق در زمان خاصی روی کار آمد.تعارض انگلیس و آمریکا جدی شده یود و این تعارض موهبتی برای دکتر مصدق بود که اهداف بلند خود را جامه عمل بپوشاند.برنامه اصلی حکومت او در آن جو توطئه داخلی و   

بین المللی در مرحله اول استیفای حقوق ملت ایران در ملی کردن نفت و دیگر سامان دادن به اقتصاد کشور بود.

مصدق در اقتصاد کشور به دنبال اقتصاد بدون نفت بود هر چند که از اهمیت و ارزش آن در بهبود وضع اقتصاد  کشور غافل نبود. در سیاست بین الملل نیز طرفدار سیاست موازنه منفی بود آن چیزی که تا آخر عمر بدان پای بند بود.پایبندی وی به اصول اعتقادیش موجب سقوط وی از قدرت بر اثر کودتا گردید.                                

سیاست مصدق طی بیش از نیم قرن مبارزه سیاسی بر اساس دو محور اصلی استوار بود:دفاع از استقلال سیاسی و اقتصادی ایران و کوشش برای استقرار دموکراسی.                                                                      

مصدق در دفاع از استقلال طرفدار سیاست موازنه منفی بود یعنی مخالف با دادن هر نوع امتیاز به بیگانگان.

مصدق در سراسر زندگی مبارزه با امپریالیسم را در کلیه وجوه خود دنبال کرد.یعنی مبارزه با کاپیتولاسیون-تعرفه گمرکی-مستشار خارجی-بانک شاهنشاهی-شیلات شمال و........ وی با طرح و تصویب قانون تحریم امتیاز نفت از هجوم قدرتهای انحصار طلب به ایران جلو گیری کرد.سپس با توضیح و تفهیم امضا قرارداد 1933 میلادی و مبارزه در رد قرارداد الحاقی موجبات ملی شدن صنعت نفت را فراهم ساخت و بساط استعمار و اعمال نفوذ سیاسی و اقتصادی امپراتوری را از مملکت بر چید.                                                                  

او هرگز در مقام رهبری سیاسی و در دوران نخست وزیری به مردم که صادقانه او را دوست میداشتند دوروغ نگفت و هیچ گاه قدمی در راه فریب مردم بر نداشت و هرگز بر سر منافع ایران و مصالح توده های ستمکش با بیگانگان و مزدوران آنها سازش نکرد.                                                                                        

 

سابقه تاریخی  و تحلیل  روحیات و شخصیت  ایرانیان نشان میدهد که ملت ایران همواره بر هویت ملی و دینی خود تاکید و تصریح داشته اند. در سخنان شخصیت های دینی و سیاسی صد سال اخیر از جمله سید جمال الدین اسد آبادی- دکتر مصدق- آیت الله مدرس تاکید بر ایرانیت و اسلامیت آشکارا دیده میشود. این واقعیت فرهنگی-اجتماعی آن چنان با شخصیت عموم ایرانیان آمیخته شده است که هر گاه پیروان برخی از نهله های فکری کوشش کرده اند که یکی از این دو پایه هویت ایرانیان را حذف کنند یا کمرنگ جلوه دهند با واکنش مردم رو برو شده اند.

استاد مطهری در کتاب خدمات متقابل ایران و اسلام هم کششی این دو هویت مردم ایران را در سیر تاریخی نشان داده است.بنا بر این به لحاظ تاریخی هویت این جریان فرهنگی و تاریخی در کشور ما بر جسته و مشخص است.

4- عدم تخریب شخصیت های ملی-مذهبی                                                                                        

آشنائی با ویژگیهای مشاهیر هر کشور میتواند ضمن ایجاد انگیزه در دانش آموزان قدرت مسئولیت پذیری-    

خود آگاهی- قدرت تصمیم گیری- داشتن تفکر خلاق را به آنها تفهیم نماید.لذا باید از تخریب شخصیت های ملی و دینی شدیدا خود داری کرده . با تخریب شخصیت های ملی- دینی الگو های موثر برای نسل امروز را از بین برده و با جایگزین نشدن الگو های مناسب عملا آنها را بسوی الگو پذیری از بیگانگان دعوت مینمائیم.                 

5- استفاده از روشهای موثر در یاد گیری {تئاتر های تاریخی}مانند دو یا چند نقش تاریخی رو بروی یکدیگر که بصورت سناریو و تئا تر در کلاس بمورد اجرا گذاشته میشود.

 6-ایجاد انگیزش در کارهای دسته جمعی و تحقیقات {روش مباحثه ای و بحث گروهی}                            

روش پژوهش و تحقیق از ابزارهائی است که جایگاه تازه ای در روش تدریس دارد. به کمک مطالعه و تحقیق دانش آموزان با اصول و روشهای پژوهشی و مبانی آن آشنا خواهند شد.لازمه این روش تسلط داشتن معلم در امر تحقیق میباشد و روش پژوهش را قبلا آموزش دیده باشد .در این روش اولا مبا حثه باعث فعال و پویا شدن ذهن دانش آموز میشود.ثانیا علاقه و انگیزه دانش آموز افزایش می یابد و تدریس خسته کننده و ملال آور نمیشود.ثالثا آموزش و یاد گیری بر استدلال و توجیه منطقی استوار میشود.                                                          

7-آموزش به کمک کامپیوتر و یا تهیه سی دی های تاریخی                                                             

این روش هنوز جایگاه شایسته ای در میان روش های تدریس را نیافته و یکی از دلایل آن کمبود نرم افزار دروس تاریخ با توجه به گستردگی این رشته میباشد با اجرای این روش کلاس از حالت خشکی و تصنعی خارج شده و شکل نوینی به خود میگیرد.                                                                                                    

8-در تدریس درس تاریخ معلم باید سعی کند که کلاس درس ضمن داشتن جذابیت برای دانش آموزان همواره زمینه اندیشیدن انتقادی را بوجود آورد و آنها را از پذیرش و تقلید محض دور سازد.                              

9-مباحث آموزش در کتب درسی تاریخ باید طوری انتخاب شوند که ضمن ایجاد ارتباط با گذشته و تاریخ و فرهنگ گذشته و هویت ملی و مذهبی ملت ها بتواند قابلیت بر قراری ارتباط با زندگی امروز آنها را فراهم آورد.

10-تهیه روز نامه دیواری-نشریات تاریخی با تکیه بر هویت ملی و مذهبی                                          

11-تاکید بر هویت ملی و مذهبی گذشتگان با ذکر حماسه ها-اسطوره ها و ایجاد همبستگی ملی و علاقمند کردن دانش آموزان به هویت ملی .هربرت اسپانسر فیلسوف انگلیسی قرن 18 میلادی معتقد است اساطیر یادگاری از حوادث تاریخی است و خدایان و قهرمانان مظهر سلاطین یا پهلوانانی هستند که در گذشته میزیسته و از خود در اذهان آیندگان خاطره های خوش و نا خوش با قی گذاشته اند.                                                            

12-آشنائی با مفاخر ادبی تاریخی مانند:فردوسی-ملک الشعرا بهار-میر زاده عشقی                              

13-استفاده از خاطرات افراد فدا کار . که آشنائی با گذشته پر افتخار این افراد احساس مباهات را در نسل حاضر زنده و پابر جا مینماید مانند:خاطرات دکتر مصدق-یا یاد داشتهای روزانه دکتر قاسم غنی                        

14-بردن دانش آموزان به موزه ها و یا بازدید از مناطق تاریخی استان{طاق بستان-بیستون}                   

این آثار حس زیبا شناسی را در افراد پرورش داده و آنان را برای خلق آثار جدید بر سر ذوق آورده و مواریث فرهنگی ملتها و مراحل پیشرفت تمدنها را در مقابل دیدگان دانش آموزان قرار میدهد.                             

15-استفاده از نمایشگاه های عکس و آثار تاریخی که دانش آموزان را به هویت ملی – مذهبی بیشتر آشنا میسازد  

تاریخ با دمیدن روح همبستگی و ایجاد هویت ملی-دینی به تقویت بنیانهای اجتماعی جامعه کمک کرده و احساس همدلی و همدردی را با ملتهای گذشته و حال بوجود می آورد.تاکید بر تدریس تاریخ در تمامی کشور ها بعنوان جزء اصلی برنامه های آموزشی کشور ها دیده میشود زیرا هیچ قسمت از فرهنگ یک جامعه به اندازه تاریخ در هویت بخشی موثر نیست.                                                                                                           

در کتابهای تاریخ ضمن بر شمردن فداکاریهای پیشینیان برای حفظ سر زمین مادری و دستاوردهای مادی و معنوی آن نقش عواملی چون زبان-فرهنگ و ملیت را بعنوان عناصر قوام دهنده هویت ملی کشور ها تاکید میکنند که نقش موثری در هویت یابی جوانان ایفا میکند.                                                                              

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                 

منابع و ماخذ

 

1-      نگاهی نو به روانشناسی آموختن یا روانشناسی تغغیر رفتار-علی اکبر شعاری نژاد-جلد اول   

2-      امیر کبیر و ایران-دکتر فریدون آدمیت-انتشارات خوارزمی-چاپ هفتم

3-      تاریخ روابط خارجی ایران-دکتر عبد الرضا هوشنگ مهدوی-انتشارات امیر کبیر-چاپ64

4-      ایران در عهد باستان-دکتر محمد جواد مشکور-چاپ گلشن-1363 

5-      زندگی شاه عباس اول-نصر الله فلسفی-انتشارات علمی-1364  

6-      -www.history 3 group. blogfa.com                         

7-      خدمات متقابل ایران و اسلام-استاد مطهری-انتشارات صدرا-چاپ 1370

8-      جامعه شناسی نخبه کشی-علی رضا قلی-نشر نی-چاپ 1380 

9-      مصدق نفت ناسیونالیسم ایرانی-جیمز بیل-ویلیام راجرز لوئیس-مترجم دکتر عبد الرضا هوشنگ مهدوی-کاوه بیات- نشر نو- 1368

 

 

                      

 

 

 

 

نویسندگان : مهرزاد عبدی پور –رامین ادیبی

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و ششم آبان 1390ساعت 15:22  توسط رامین ادیبی  |